Hyperreactiviteit
DOSIS-RESPONS CURVEN
De reactiviteit van de luchtweg kan worden bestudeerd aan de hand van de dosis agonist en de reactie van de luchtweg. De luchtweg kan op verschillende manieren worden geprikkeld. Agonisten kunnen worden ingeademd, gebruik makend van vernevelaars die een aerosol genereren met partikels klein genoeg om de intrathoracale luchtwegen te bereiken. Hypotone en hypertone vloeistoffen kunnen ook zo worden toegediend. Luchtwegen kunnen ook worden geprikkeld met koude lucht tijdens rustademhaling en/of vrijwillige hyperventilatie.
Histamine veroorzaakt naast gladde spiercontractie ook vaatverwijding, interstitieel oedeem en hypersecretie van bronchiale klieren. Histamine en methacholine hebben een kortdurend effect, zodat algemeen wordt aangenomen dat opeenvolgende doseringen niet tot een cumulatief effect leiden. De respons treedt onmiddellijk op, zodat provocatie-onderzoek in betrekkelijk korte tijd kan worden uitgevoerd.
Bij astmatici wordt in vergelijking met gezonden het volgende gevonden:
Toegenomen bronchiale sensitiviteit:
luchtwegvernauwing treedt bij lage concentraties (dosis) agonist
op;- Toegenomen bronchiale reactiviteit: zodra de luchtweg reageert is de luchtwegvernauwing per eenheid toegediende dosis groter: de helling van de dosis-respons curve is steiler;
- De maximale respons is groter: bij gezonden, astmapatiënten met matig verhoogde reactiviteit en sommige patiënten met COPD wordt een plateau in het niveau van luchtwegvernauwing bereikt bij hoge doses (concentraties) agonist; het plateau is het laagste bij gezonde personen. Bij patiënten met matig of ernstig astma wordt kan geen plateau worden bereikt tenzij wellicht bij concentraties van de agonist die tot onaanvaardbare luchtwegvernauwing leiden.
Bij
lichamelijke arbeid ontstaat vaak eerst bronchusverwijding (zie
de expiratoire piekstroom: PEF in bijgaande figuur) door het vrijkomen
van catecholaminen. De bronchoconstrictie die vervolgens bij voortgezette
inspanning optreedt leidt tot langdurige luchtwegvernauwing. De
reactie op arbeid wordt gewoonlijk als functie van de tijd weergegeven.
De reactie op een bronchusverwijdend geneesmiddel, meestal als aerosol
toegediend, wordt meestal beoordeeld aan de hand van één
enkele dosis, niet als dosis-respons curve. Bronchusverwijders zijn
ontworpen om langdurig te werken, zodat kort opeenvolgende doseringen
tot cumulatieve effecten leiden. Het voordeel van toediening per
aerosol is, dat een hoge concentratie wordt bereikt in de bronchiaalboom
bij een lage systemische concentratie. Het maximale locale effect
gaat gepaard met minimale systemische bijwerkingen.
Provocatie-onderzoek kan ook worden gedaan door inhalatie van een aerosol van een hypertone oplossing van keukenzout