TYPEN OVERGEVOELIGHEIDSREACTIES
Door Gell en Coombs worden 4 typen overgevoeligheidsreacties onderscheiden:
Type I: hierbij binden mestcellen het Fc deel van IgE via hun Fc(ε)-receptoren. Als een allergeen via binding twee IgE moleculen overbrugt ('cross-linking') ontstaat een verbinding tussen Fc(ε)-receptoren. Dit leidt tot degranulatie van de mestcel en het vrijmaken van mediatoren, die een (allergische) ontstekingsreactie opwekken. Overgevoeligheid ontstaat na herhaald contact met het allergeen.
Voorbeelden van type I allergische reacties
- Anafylaxie
- Atopisch astma
- Atopisch eczeem
- Geneesmiddelenovergevoeligheid
- Hooikoorts
Type II: een antilichaam (IgG of IgM) is gericht tegen antigeen van lichaamseigen of lichaamsvreemde (bijv. getransfundeerde) cellen. Dit kan cytotoxische reacties door killer (K) cellen uitlokken, of door via complement-activatie verlopende lysis.
Voorbeelden van type II overgevoeligheid
- Autoimmuun hemolytische anemie
- Hemolytische anemie van de pasgeborene
- Myasthenia gravis
- Pemphigus
- Syndroom van Goodpasture
Type III: immuuncomplexen (antigeen en gewoonlijk IgG of IgM) slaan in weefsel neer. Hierdoor wordt complement geactiveerd en worden granulocyten (in mindere mate monocyten) aangetrokken, en treedt plaatselijk weefselbeschadiging en ontsteking op. De volgende ziektebeelden worden onderscheiden: acute en chronische serumziekte, en de Arthus reactie.
Voorbeelden van immuuncomplex aandoeningen
- Polyarteritis nodosa
- Post-streptococcen glomerulonefritis
- Systemische lupus erythematodes
Type IV: met antigeen gesensibiliseerde T-cellen maken lymfokines vrij bij hernieuwd antigeencontact. Cytokines leiden tot een locale ontstekingsreactie en het aantrekken van macrofagen, die op hun beurt ontstekingsmediatoren vrijmaken. Antilichamen gericht tegen cel- of weefselantigeen zijn meestal auto-antilichamen; zij zijn minder vaak gericht tegen extrinsieke antigenen. Men onderscheidt de volgende typen IV overgevoeligheid: tuberculine type overgevoeligheid, en granulomateuze overgevoeligheidsreactie.
Ziektebeelden met type IV granulomateuze overgevoeligheidsreactie
- Lepra
- Sarcoidose
- Schistosomiasis
- Tuberculose
- Ziekte van Crohn
Voorbeelden van ziekten veroorzaakt door auto-antilichamen
- Autoimmuun hemolytische anemie
- Autoimmuun thrombocytopenische purpura
- Bulleus pemphigoid
- Glomerulonefritis (syndroom van Goodpasture)
- Autoimmuun thyreoiditis
- Insuline-resistente diabetes mellitus
- Myasthenia gravis
- Pemphigus vulgaris
- Pernicieuze anemie