Slecht geblazen
Soms lukt het niet om goede, reproduceerbare geforceerde expiratoire manoeuvres te laten uitvoeren. In zo’n geval is het verstandig om dit feit te noteren; u kunt ook het verkregen FEV1 en de FVC noteren, maar zet daar vooral bij dat deze afkomstig zijn van niet lege artis uitgevoerde manoeuvres. Overigens: in epidemiologisch onderzoek is de prevalentie van longproblemen hoger bij hen die spirometrische manoeuvres niet goed dan bij hen die deze wel goed kunnen uitvoeren (zie referentie). Bij de eerste figuur is de uitademing veel te vroeg afgebroken. De FVC wordt zeker te klein gemeten, het FEV1 waarschijnlijk ook. Getallen ontleend aan zulke curven moeten niet worden geïnterpreteerd. Het mooi recht afdalende been maakt het erg onwaarschijnlijk dat er van luchtwegobstructie sprake is.
Ook hier is in alle opzichten slecht geblazen. Deze persoon moet worden geïnstrueerd om bij het begin van de geforceerde uitademing zo hard en zo diep mogelijk uit te ademen. Tijdens de manoeuvre moet luid worden aangemoedigd om zo hard en zo diep mogelijk uit te ademen. De vorm van de curve is ten gevolge van onvoldoende medewerking niet te interpreteren, getallen afkomstig van zo’n curve kunnen niet worden geïnterpreteerd.
Deze persoon heeft in het begin niet goed aangezet, waardoor circa 10% van het uitgeademde volume niet is geproduceerd tijdens een geforceerde uitademing. De curve moet opnieuw worden geblazen, waarbij wordt geïnstrueerd om direct na de maximaal diepe inademing zo hard en zo diep mogelijk uit te ademen. Het is niet uitgesloten dat de patiënt bij het begin van de geforceerde uitademing even naast het mondstuk heeft geblazen, of weer heeft ingeademd. Daarom kunnen getallen afkomstig van deze curve niet worden vertrouwd. Overigens duidt de vorm (het tamelijk recht en glad afdalende been) niet op expiratoire luchtwegobstructie.
Maak uw assistent(e) een compliment voor de volharding waarmee werd geprobeerd van deze patiënt een goede flow-volume curve te verkrijgen, ook al is het niet gelukt. Soms lukt het zelfs de beste longfunctie-assistent niet. Zou één van de curven een FVC en een FEV1 opleveren in het normale bereik, dan hebt u in ieder geval een vingerwijzing dat er geen ernstige pathologie in het spel is; zouden de hoogste waarden die zijn verkregen ver onder het normale bereik vallen, wees dan voorzichtig om op grond hiervan tot longpathologie te besluiten.
Het kan zin hebben om na te gaan of de patiënt pijn heeft, of stress-incontinentie, en daardoor slecht blaast.
Grotere variabiliteit ten gevolge van pathologie in de gewone bevolking
- Kellie SE, Attfield MD, Hankinson JL, Castellan RM. Spirometry variability criteria - association with respiratory morbidity and mortality in a cohort of coal miners. Am J Epidemiol 1987; 125: 437-444.