Spirometrisch onderzoek van kinderen
| Spirometrisch onderzoek van kinderen is mogelijk vanaf ongeveer 6 jaar. Het vergt vooral bij jonge, ongeoefende kinderen veel geduld om FVC manoeuvres goed te laten uitvoeren; het percentage waarbij dat niet lukt is bij hen tamelijk groot. Daarom worden ook hoge eisen gesteld aan de uitvoering van het onderzoek: | ||
| • | uitvoering onder leiding van een daartoe professioneel opgeleid persoon, die gewend is met kinderen om te gaan en goed in staat om hen op hun gemak te stellen | |
| • | geduld, er mag geen tijdsdruk zijn, anders mislukken de metingen meestal | |
| • | goede en eenduidige instructies | |
| • | rustige en kindvriendelijke ruimte, zodat het kind niet wordt afgeleid door bijzaken | |
| • | de meetopstelling moet geschikt zijn voor kinderen, vanaf de stoel tot en met het mondstuk en de hoogte van de apparatuur | |
| apparatuur wordt ontworpen voor volwassenen en vervolgens ook toegepast bij kinderen. Het is echter voor onderzoek aan kinderen zeer gewenst dat | ||
| • | FVC manoeuvres zichtbaar kunnen worden gemaakt op een scherm of een ander medium | |
| • | de schaal waarop FVC manoeuvres worden getoond kan worden aangepast voor kinderen, omdat anders flow-volume curven lastig op de kwaliteit van de manoeuvre te interpreteren zijn. | |
| • | de FVC manoeuvres direct beoordeeld kunnen worden, zodat technisch onvoldoende pogingen direct herkend en afgekeurd kunnen worden, waarna extra pogingen gedaan kunnen worden om alsnog betrouwbare waarden te verkrijgen. | |
| • | een en ander betekent, dat het longfunctielaboratorium voor volwassenen vaak niet de optimale plek is voor dergelijk onderzoek bij kinderen. | |
| • | vooral voor de jongsten is het moeilijk om in een en dezelfde manoeuvre zowel een goede FEV1 als FVC te produceren. De ATS-aanbeveling (kies de curve met de grootste som van FEV1 en FVC) is daarom ongeschikt. De flow-volume curve moet dan worden samengesteld als ‘composiete curve’. Hierbij wordt de flow-volume curve samengesteld uit acceptabel uitgevoerde manoeuvres met op de X-as de grootste FVC, op de Y-as de grootste expiratoire piekflow, en de grootste volumestroom gekozen van curven waarvan de FVC minder dan 5% van de grootste FVC afwijkt. Dit is geen kwaliteitsconcessie, want deze methode levert reproduceerbaarder resultaten op dan de curven met de grootste som van FEV1 en FVC. Kinderen met astma zijn meestal erg geoefend in longfunctie-onderzoek; de binnenpersoonsvariatie in FEV1 en FVC is daarom 5% of minder. | |
| • | Zowel bij kinderen als bij adolescenten wordt het grootste FEV1 en de grootste FVC gekozen uit 3 technisch goed uitgevoerde manoeuvres. De grootste FEV1 en FVC mogen niet meer dan 5% of 100 mL (de grootste van de twee) van de een na grootste verschillen. (Neem s.v.p. nota van de tabel hier onder). | |
Het is belangrijk dat u tijdens het instrueren en aanmoedigen van de patiënt, en het bedienen van de instrumenten, een oog op de patiënt houdt opdat u de mate van medewerking goed kunt beoordelen.
Inspectie van de flow-volume curve levert belangrijke informatie op: reproduceerbaarheid van de curvevorm, scherpe piek, uitademing zonder onderbreking, complete uitademing zoals blijkt uit een geleidelijke afname van de volumestroom naar nul i.p.v. plotseling afkappen. Pijn en onbegrip kunnen tot onbevredigende manoeuvres leiden.
In het algemeen kan door kinderen en adolescenten aan bovenstaande eisen voor volwassenen worden voldaan volgens Enright et al., die echter leeftijdsspecifieke criteria voor tijd tot PEF aanbeveelt om tot reproduceerbaarder PEF waarden te komen. Arets et al. doen ingrijpender aanbevelingen:
Index |
Enright et al. (9-18 yr) |
Arets et al. (5-19 yr) |
| Terug-geëxtrapoleerd volume | <5% of FVC | <0.12 L (<15 jr), < 0.15 L (>15 jr) |
| Tijd tot PEF | <160 ms | geen tijdslimiet, beoordeel visueel 'snelle stijging naar piek flow' |
| End-of-test volume | <60 mL | |
| Geforceerd expiratoire tijd | > 6 s | >1 s (<8 jr), >2 s (>15 jr) |
| ΔFVC | <200 mL and <5% | <5% |
| ΔFEV1 | <200 mL and <5% | <5% |
| ΔPEF | < 1.0 L/s and < 15% |
Ad Arets et al.
- Arets et al. suggereerde – waarschijnlijk terecht - om resultaten van een geforceerde uitademing niet te snel te verwerpen op basis van tijd-criteria. Binnen zekere grenzen is de tijd benodigd om de piekstroom te bereiken waarschijnlijk niet kritisch voor het bereiken van een aanvaardbare PEF, en het is erg onwaarschijnlijk dat verschillen in FEV1 of FVC samenhangende met een iets langere stijgtijd tot PEF klinisch relevant zullen zijn.
- Georceerd expiratoire tijd criterium: dit moet waarschijnlijk niet te streng worden toegepast. Gezonde kinderen jonger dan 8 jaar hebben over het algemeen een zeer korte expiratietijd. Somt kunnen zij de hele FVC binnen 1 seconde uitademen, zodat zelfs bepaling van FEV1 niet mogelijk is. Men dient daarom het gezonde verstand te gebruiken: door visuele inspectie van de flow-volume curve kan de ervaren onderzoeker heel goed constateren of de uitademing volledig was of niet.
Referenties:
Enright PL, Linn WS, Avol EL, Margolis HG, Gong H, Peters JM. Quality of spirometry test performance in children and adolescents. Chest 2000; 118: 665-671.
Arets HGM, Brackel HJL, van der Ent CK. Forced expiratory manoeuvres in children: doe they meet ATS and ERS criteria for spirometry? Eur Respir J 2001; 18: 655-660.