ATPS, ATP, BTPS, STPD
Het volume dat een aantal (n) gasmoleculen inneemt hangt af van de temperatuur (T) en de heersende druk (P). Voor een droog gas geldt:
V = n·R·T/P
waarin R de gasconstante is, T wordt uitgedrukt in Kelvin (K = 273,2 + ºC). Lucht en uitademingsgas bestaan uit gasmoleculen en waterdamp. In een met waterdamp verzadigd gasmengsel in contact met water (zoals in de long) verandert het aantal watermoleculen met de temperatuur en druk. Het aantal moleculen is daarbij niet constant, vandaar dat de gaswet dan op droog gas moet worden toegepast. Ook buiten de long is dit het geval als met waterdamp verzadigd gas wordt afgekoeld of gecomprimeerd.
Omdat gasvolumes temperatuur- en drukafhankelijk zijn moeten de condities waaronder wordt gemeten bekend zijn. Spirometers behoren daartoe te zijn uitgerust met een thermometer, van andere meters moet door de fabrikant duidelijk worden aangegeven hoe de correctie dient plaats te vinden omdat dan gassamenstelling en viscositeit vaak mede een rol spelen.
| BTPS | longvolumes en volumestromen worden in de longfysiologie gestandaardiseerd op barometerdruk op zeeniveau en op lichaamstemperatuur, verzadigd met waterdamp: body temperature and pressure, saturated. |
| ATPS | gemeten bij heersende temperatuur, druk, verzadigd met waterdamp (bijv. afgekoeld uitademingsgas): ambient temperature and pressure, saturated. |
| ATP | als ATPS, maar onverzadigd gas (bijv. kamerlucht). |
| STPD | de zuurstofopname of kooldioxydeproductie wordt gestandaardiseerd op standaard temperatuur (0 ºC), barometerdruk op zeeniveau (101,3 kPa) en droog gas: standard temperature and pressure, dry. |
De waterdampspanning van een verzadigd gas is temperatuursafhankelijk. Voor het omrekenen van ATPS naar BTPS kan onderstaande tabel worden gebruikt; bijv. 1 L ATPS bij 20 ºC is 1,102 L BTPS.
| Omzetten van ATPS naar BTPS condities | |||||||
| Temp. ºC |
Corr. factor |
Temp. ºC |
Corr. factor |
Temp. ºC |
Corr. factor |
Temp. ºC |
Corr. factor |
| 16 | 1,123 | 21 | 1,097 | 26 | 1,069 | 31 | 1,039 |
| 17 | 1,118 | 22 | 1,091 | 27 | 1,063 | 32 | 1,033 |
| 18 | 1,113 | 23 | 1,086 | 28 | 1,057 | 33 | 1,026 |
| 19 | 1,107 | 24 | 1,080 | 29 | 1,051 | 34 | 1,020 |
| 20 | 1,102 | 25 | 1,074 | 30 | 1,045 | 35 | 1,013 |
Omdat het gebruikelijk is om de zuurstofopname en de kooldioxydeproductie uit te drukken in mol per tijdseenheid worden zij gestandaardiseerd naar STPD: standaard temperatuur en droog gas bij standaard barometerdruk: 0º C, 101,3 kPa, droog.
Omzetten graden Fahrenheit naar graden Celsius, v.v.
Men kan de waterdampspanning (PH2O, in kPa) van verzadigde lucht bij een temperatuur (t, in °C) tussen 10-45 °C als volgt voldoende nauwkeurig berekenen:
Pt,H2O = 0,42013 + 0,07985·t - 0,000751·t² + 0,000078·t³ (kPa)
In verouderde eenheden (mmHg):
Pt,H2O = 3,10594 + 0,59886·t -0,00561·t² + 0,00058·t³ (mmHg)